De bestanddelen van zelfcompassie

Er zijn drie bestanddelen van zelfcompassie: vriendelijkheid voor jezelf, gedeelde menselijkheid en mindfulness.

Vriendelijkheid voor jezelf

Zelfcompassie houdt in dat we warm en begripvol zijn tegenover onszelf als we lijden, falen of ons tekort voelen schieten, in plaats van dat we onze pijn negeren of onszelf er van langs geven met zelfkritiek. Mensen met zelfcompassie erkennen dat imperfectie, falen en het ervaren van de moeilijke kanten van het leven onvermijdelijk zijn. Daarom zijn zij geneigd om mild voor zichzelf te zijn als ze geconfronteerd worden met pijnlijke ervaringen, in plaats van boos te worden als het leven niet tegemoetkomt aan vaststaande idealen. Het leven gaat niet altijd zoals we dat zouden willen. Als deze realiteit ontkent wordt of ertegen gevochten wordt, neemt het lijden toe in de vorm van stress, frustratie en zelfkritiek. Als deze realiteit geaccepteerd wordt met sympathie en vriendelijkheid, dan ervaart men meer emotionele gelijkmoedigheid.

 

Gedeelde menselijkheid  

Frustratie over dingen die niet precies gaan zoals wij dat willen, gaat vaak gepaard met een irrationeel, maar doordringend gevoel van isolatie – alsof “ik” de enige persoon ben die lijdt of fouten maakt. Alle mensen lijden echter. Menselijk zijn betekent per definitie dat we kwetsbaar en imperfect zijn. Zelfcompassie betekent dan ook het erkennen dat lijden en persoonlijke tekortkomingen onderdeel zijn van de gedeelde ervaring van het menszijn – iets waar we allemaal doorheen gaan, in plaats van iets dat alleen “mij” overkomt. Door het erkennen van onze wezenlijke menselijkheid, hoeven fouten en moeilijkheden in het leven dan ook niet zo persoonlijk te worden genomen, maar kunnen deze erkend worden met compassie en begrip, zonder dat daar een oordeel aan vastzit.

 

Mindfulness

Zelfcompassie nodigt ook uit tot een gebalanceerde benadering van onze negatieve emoties, zodat gevoelens niet onderdrukt worden, maar ook niet overdreven. Deze evenwichtige houding komt voort uit een proces waarin we onze persoonlijke ervaringen relateren aan die van anderen die ook lijden, zodat we onze eigen situatie in een groter perspectief plaatsen. Deze houding is ook gebaseerd op de bereidheid om onze negatieve gedachten en emoties te observeren met openheid en helderheid, zodat we ze kunnen laten zijn in aandachtig (mindful) bewustzijn. Mindfulness is een niet-oordelende, ontvankelijke geestestoestand waarin men gedachtes en gevoelens observeert zoals ze zijn, zonder ze te onderdrukken of ontkennen. We kunnen onze pijn immers niet negeren en er tegelijkertijd compassie voor voelen. Tegelijkertijd nodigt mindfulness ons uit om ons niet overmatig te identificeren met gedachten en gevoelens, zodat we niet verstrikt raken en meegesleurd worden in onze negatieve reacties.